TL;DR
- Wat: Midjourney vraagt de rechter om Disney, Universal en Warner Bros. te dwingen hun eigen AI-gebruik te onthullen in een lopende auteursrechtzaak.
- Waarom relevant: Deze zaak kan bepalen hoe ver auteursrecht reikt bij AI-gegenereerde beelden — en dat raakt iedere ondernemer die met beeldgeneratie werkt.
- Wat je ermee kunt: Controleer of je AI-beeldtools (Midjourney, DALL·E, etc.) een IP-vrijwaring bieden en leg intern vast hoe je ze inzet.
Ik viel deze week over een bericht dat me niet meer losliet: Midjourney, het bedrijf achter een van de populairste AI-beeldgeneratoren, wil dat de Hollywoodstudio's die het hebben aangeklaagd zélf laten zien hoe ze AI gebruiken. Dat is een opvallende zet in een rechtszaak die veel breder kan uitpakken dan alleen de filmindustrie.
Wat is er aan de hand?
Disney en Universal klaagden Midjourney vorig jaar aan wegens auteursrechtinbreuk. De kern van hun bezwaar: Midjourney's beeldgenerator kon afbeeldingen produceren van beschermde personages als Bart Simpson en Darth Vader. Warner Bros. volgde kort daarna met een vergelijkbare zaak rond Superman en Batman.
Midjourney verdedigt zich met een beroep op fair use — het Amerikaanse principe dat auteursrechtelijk beschermd materiaal onder bepaalde voorwaarden mag worden gebruikt, bijvoorbeeld voor onderzoek of transformatief werk. Vergelijk het een beetje met een parodie: je gebruikt iets bestaands, maar maakt er iets wezenlijk anders van.
Wat de zaak nu interessant maakt, is dat Midjourney in de tegenaanval gaat. Het bedrijf heeft de rechter gevraagd om de studio's te verplichten hun eigen AI-plannen, trainingsdata, modelgewichten en interne boardpresentaties over AI te delen. Met andere woorden: laat maar zien of jullie zelf niet precies hetzelfde doen waarvoor jullie ons aanklagen.
De rechter beperkt, Midjourney duwt terug
In juni oordeelde een magistrate judge — een soort voorbereidende rechter — dat de studio's alleen informatie hoeven te delen over hun consumer-facing AI-toepassingen. Denk aan AI die direct zichtbaar is voor het publiek, zoals chatbots of gegenereerde marketingbeelden.
Midjourney's advocaten vinden dat te beperkt. Deze week dienden ze een motie in bij rechter John Kronstadt om die beslissing te laten terugdraaien. Hun argument: wat de studio's achter de schermen met AI doen — bij storyboarding, conceptontwikkeling, productie — is minstens zo relevant. Als de studio's intern dezelfde technologie inzetten die ze bij Midjourney aanvechten, verandert dat de context van de zaak.
De studio's stellen op hun beurt dat ze "niet proberen AI-technologie te stoppen", maar specifiek het ongeautoriseerd kopiëren en verspreiden van hun personages willen voorkomen. Dat is een helder onderscheid, maar het roept wel de vraag op: waar ligt de grens precies?
Wat weten we over het AI-gebruik van de studio's?
Er zijn al wat puzzelstukjes zichtbaar. Warner Bros. heeft een publiek partnerschap met Runway AI, een startup voor AI-videogeneratie. Disney heeft in 2025 meerdere AI-bedrijven overgenomen, maar heeft vrijwel niets onthuld over hoe die technologie wordt ingezet in hun productieproces. Volgens sommige rapportages gebruikt Warner Bros. Discovery bij zo'n 40% van hun unscripted content — denk aan reality-tv en documentaires — al AI in een of andere fase van de productie.
Ik vind het eerlijk gezegd opvallend hoe weinig we weten over het interne AI-gebruik van deze bedrijven, terwijl ze tegelijkertijd een rechtszaak voeren die draait om de vraag wie AI mag trainen op beschermd materiaal. Dat maakt Midjourney's verzoek begrijpelijk, ongeacht wat je vindt van hun positie in de auteursrechtdiscussie.
Wat betekent dit voor jou als ondernemer?
Je denkt misschien: dit gaat over Hollywood, niet over mijn bedrijf. Maar de juridische principes die hier worden uitgevochten, raken iedereen die AI-beeldgeneratie gebruikt.
Stel dat je als ondernemer Midjourney of DALL·E gebruikt voor productfoto's, social media-visuals of marketingmateriaal. Dan zijn er twee risico's die je moet kennen:
Auteursrecht op AI-beelden
In Nederland — en breder in de EU — ontstaat auteursrecht alleen als een werk een "eigen oorspronkelijk karakter" heeft en het "persoonlijk stempel van de maker" draagt. Bij AI-gegenereerde beelden is die menselijke inbreng vaak beperkt. Dat betekent dat je AI-beeld mogelijk niet beschermd is. Iemand anders mag het in principe hergebruiken.
Inbreukrisico
Omgekeerd kan jouw AI-beeld onbedoeld lijken op een beschermd werk. Als Midjourney's model getraind is op beelden van Disney-personages, en jouw prompt levert iets op dat daar te dicht bij komt, heb jij als gebruiker een probleem — tenzij je tool een IP-vrijwaring (indemnification) biedt. Niet alle tools doen dat, en de voorwaarden variëren.
De EU AI Act voegt daar een laag aan toe: ook als MKB-ondernemer moet je voldoen aan nieuwe verplichtingen rond transparantie en risicobeoordeling bij AI-gebruik. Dat klinkt abstract, maar het komt erop neer dat je moet weten en kunnen uitleggen welke AI-tools je inzet en waarvoor.
Wie heeft er iets te verbergen?
Wat mij opvalt aan deze zaak is de onderliggende dynamiek. De studio's willen bescherming van hun intellectueel eigendom — daar is niets mis mee. Maar als blijkt dat ze zelf ook generatieve AI gebruiken op manieren die juridisch discutabel zijn, verzwakt dat hun positie. Niet juridisch per se, maar qua geloofwaardigheid.
Midjourney speelt daar slim op in. Of het succesvol is, hangt af van wat rechter Kronstadt beslist over de reikwijdte van de discovery — het Amerikaanse proces waarin partijen elkaars documenten mogen opvragen.
Kun je je voorstellen wat er gebeurt als uit interne documenten blijkt dat Disney of Warner Bros. hun eigen AI-modellen trainen op werk van onafhankelijke kunstenaars? Dat zou de hele discussie over auteursrecht en AI op scherp zetten.
Ik wil daar wel bij zeggen: dat is op dit moment speculatie. We weten niet wat er in die interne documenten staat. Maar het feit dat de studio's zich verzetten tegen bredere openbaarmaking, vind ik op z'n minst opmerkelijk.
Een zaak om te volgen
Voor mij is dit vooral een signaal dat de regels rond AI en auteursrecht nog lang niet uitgekristalliseerd zijn — niet in de VS, niet in Europa, en zeker niet voor de dagelijkse praktijk van ondernemers die deze tools gewoon willen inzetten. De uitkomst van deze zaak kan precedenten scheppen die bepalen hoeveel ruimte AI-bedrijven krijgen om te trainen op bestaand werk, en hoeveel verantwoordelijkheid bij de gebruiker komt te liggen. Dat is iets wat iedere ondernemer die met AI-beelden werkt in de gaten zou moeten houden.