TL;DR
- Wat: Durfkapitaalfondsen die vroeg in AI-taalmodellen investeerden, boeken rendementen van 96–126% IRR — op papier.
- Waarom relevant: Het laat zien hoe snel de waarde van AI-bedrijven groeit, en hoe dat de markt voor AI-tools en -diensten beïnvloedt waar jij als ondernemer mee te maken krijgt.
- Wat je ermee kunt: Besef dat de AI-tools die jij overweegt gebouwd worden door bedrijven met enorme waarderingen — dat heeft gevolgen voor prijzen, beschikbaarheid én afhankelijkheid.
Ik viel deze week over een tweet van @rdominguezibar die een simpele maar scherpe stelling neerzet: het volledige rendement van de Amerikaanse durfkapitaalsector hangt op dit moment af van één vraag — heb je vroeg in een AI-taalmodelbedrijf geïnvesteerd? De cijfers die eronder staan zijn, eerlijk gezegd, opvallend genoeg om even bij stil te staan.
Wat de cijfers zeggen
De data komen uit openbare rapportages van UTIMCO, het investeringsfonds van de University of Texas. Omdat UTIMCO een publieke instelling is, worden rendementen van de fondsen waarin het investeert periodiek openbaar gemaakt — tot en met november 2025.
De opvallendste cijfers:
- Thrive Capital Fund VIII (jaargangfonds 2022) laat een IRR zien van ruim 126%. Dat is volgens Newcomer het hoogste rendement van alle durfkapitaalfondsen in de UTIMCO-portefeuille. De belangrijkste posities: OpenAI, Cursor (het AI-codeertool) en Base Power.
- Notable Capital (voorheen GGV Capital) maakte met haar 2023-fonds een sprong van −48% naar 96% IRR in één rapportagejaar. De motor achter die ommezwaai: vooral Anthropic, het bedrijf achter Claude.
IRR staat voor Internal Rate of Return — zeg maar het jaarlijkse rendement op een investering, gecorrigeerd voor het moment waarop geld erin en eruit ging. Een IRR van 126% betekent niet dat je geld verdubbeld is, maar dat de snelheid waarmee de waarde groeit uitzonderlijk hoog is.
Papieren winst, geen gerealiseerd rendement
Hier is een belangrijke nuance die ik niet wil weglaten: deze rendementen zijn gebaseerd op waarderingen van niet-beursgenoteerde bedrijven. OpenAI, Anthropic en Cursor zijn privaat. Niemand heeft deze winst daadwerkelijk op de bank staan.
Dat betekent concreet: als de markt voor AI-bedrijven afkoelt, de waarderingen dalen, of een van deze bedrijven tegenvalt, dan kunnen deze percentages flink zakken. Een IRR op papier is een momentopname, geen cheque.
Toch is het signaal niet niks. Volgens Altimeter-directeur Meghan Reynolds vertegenwoordigt de brutowinst op drie AI-taalmodelbedrijven inmiddels zo'n 70% van alle durfkapitaalwinsten van het afgelopen decennium. Dat is een enorme concentratie.
Waarom dit ertoe doet als je geen investeerder bent
Je denkt misschien: leuk voor die investeerders, maar wat heb ik hieraan? Ik denk dat het antwoord subtieler is dan het lijkt.
De bedrijven die deze rendementen aandrijven — OpenAI, Anthropic, Cursor — zijn dezelfde bedrijven die de AI-tools bouwen die jij als ondernemer al gebruikt of overweegt. ChatGPT, Claude, Cursor: het zijn geen abstracte techbedrijven meer, maar leveranciers van productiviteitstools.
En hier wordt het interessant. Als de waardering van Cursor naar 50 miljard dollar gaat — zoals recente berichten suggereren — dan zit daar een verwachting in verwerkt. Investeerders geloven dat miljoenen professionals gaan betalen voor AI-tools in hun dagelijks werk.
Kun je je voorstellen wat dat betekent voor de prijs en beschikbaarheid van die tools over twee jaar? Ik vind dat een relevante vraag voor iedere ondernemer die nu AI-abonnementen afsluit.
De Nederlandse context
In Nederland ligt de AI-adoptie onder MKB-bedrijven inmiddels op 74,4%, boven het Europese gemiddelde van 63,9%. Generatieve AI voor content is de populairste toepassing (58%), gevolgd door data-analyse (47%) en klantenservice-automatisering (39%).
Maar er zit een kloof. De kleinste bedrijven lopen achter, met gebrek aan ervaring als belangrijkste reden om AI niet in te zetten (71,6% van de micro-bedrijven noemt dit). Wat mij opvalt: de tools worden steeds beter en goedkoper, maar de kennisdrempel blijft voor veel ondernemers het echte obstakel.
De concentratie van durfkapitaal in een handvol AI-bedrijven heeft hier een direct gevolg. Er stroomt meer geld dan ooit naar OpenAI, Anthropic en vergelijkbare partijen. Dat geld financiert nieuwe functies, lagere instapprijzen, en bredere toegankelijkheid. Tegelijk maakt het je als MKB'er afhankelijker van een klein aantal grote spelers.
Afhankelijkheid als aandachtspunt
Stel dat je als ondernemer je klantenservice deels draait op ChatGPT, je marketingteksten laat schrijven door Claude, en je developers werken met Cursor. Dan ben je afhankelijk van drie bedrijven die allemaal op dit moment gewaardeerd worden op basis van verwachte groei. Wat als een van die bedrijven haar prijsmodel verandert? Of als de verwachtingen niet uitkomen en er bezuinigd wordt op gratis of goedkope tiers?
Ik zeg niet dat dit gaat gebeuren. Maar ik vind het wel verstandig om na te denken over hoe diep je afhankelijkheid gaat van tools die gebouwd worden door bedrijven in een overspannen markt.
Concentratie als trend
Wat mij het meest opvalt aan deze cijfers is niet de hoogte van de rendementen, maar de concentratie. Het hele rendementsverhaal van de Amerikaanse durfkapitaalsector leunt op een handvol AI-bedrijven. Fondsen die er niet in zaten, blijven achter. Fondsen die er wél in zaten, breken records.
Dat is historisch gezien niet uniek — in eerdere cycli waren het bedrijven als Facebook of Google die vergelijkbare effecten hadden op fondsrendementen. Maar de snelheid waarmee het nu gebeurt, en de omvang van de waarderingen, is wel opvallend.
Voor mij is dit vooral een signaal dat we in een fase zitten waarin de verwachtingen rondom AI extreem hoog zijn. Of die verwachtingen uitkomen, weet niemand met zekerheid. Wat ik wel denk: als ondernemer is het verstandig om AI-tools te gebruiken waar ze nu waarde toevoegen, maar tegelijk nuchter te blijven over de markt erachter. Die 126% IRR is indrukwekkend — maar het is een papieren werkelijkheid die nog bewezen moet worden.